6 Obezbijediti održivost životne sredine

Gdje smo?


Umjetničko djelo nastalo u julu 2010. u Bijelom Polju, Crna Gora. Tokom trajanja Likovne kolonije koju je organizovao Sistem Ujedinjenih nacija u Crnoj Gori, oko 40 umjenika iz Evrope je oslikalo i izvajalo bol siromaštva.

Na osnovu projekata i aktivnosti realizovanih dosad, može se zaključiti da postoji velika vjerovatnoća da će ovaj cilj biti postignut u roku.

Postizanje ovog cilja mjeri se u odnosu na 2 uža cilja:

1.      Integrisati principe održivog razvoja u politike i programe države i zaustaviti gubitak ekoloških resursa;

2.      Do 2015. smanjiti broj stanovnika koji nema pristup vodi za piće i sanitarnim uslovima.

Glavni izazovi u okviru ovog cilja su:

  • Razvoj projektne dokumentacije visokog kvaliteta i njihova revizija;
  • Obezbjeđenje preduslova prostornog planiranja za sprovođenje projekta i rješavanje imovinskih pitanja (u okviru nadležnosti lokalne samouprave);
  • Obezbijediti da udio grantova u finansiranju projekata bude što veći kako bi se poboljšala njihova održivost.
  • Preporuke za prevazilaženje prepreka u realizaciji ovog cilja:
  • Neophodno je organizovati javne konsultacije sa lokalnim stanovništvom od samog početka osnivanja zaštićenih područja, kao i ojačati kapacitete za upravljanje prirodnim resursima na lokalnom nivou kroz zapošljavanje profesionalaca i obuku postojećeg kadra.
  • Rad na potrazi za najboljim modelima upravljanja zaštićenih morskih područja, kako bi se osiguralo stvaranje osnova za unapređenje kapaciteta i stručnosti u planiranju, sprovođenju i efikasnom upravljanju zaštićenim morskim područjima na nacionalnom i lokalnom nivou.
  • Usvojiti zakone za zaštitu morskih i obalnih staništa i vrsta.
  • Rad na pristupu međunarodnoj mreži zaštićenih morskih područja u cilju obezbjeđenja direktne razmjene znanja i iskustva.
  • Obezbijediti da proces dodjele statusa zaštićenih područja bude u skladu sa kategorizacijom Međunarodne unije za zaštitu prirode (IUCN).
  • Raditi na podizanju svijesti i edukaciji u cilju širenja znanja o značaju i svrhi zaštićenih morskih područja.
  • Neophodna su ozbiljna ulaganja u: sanaciju deponije pepela, elektrofiltersko postrojenje u TE Pljevlja, sprovođenje mjera za smanjenje emisija koje dolaze od grijanja u domaćinstvima.
  • Značajan prostor za energetsku racionalizaciju  odražava se u mjerama predviđenim za smanjenje energetske potrošnje u svim sektorima finalne potrošnje, koje zavise od mogućnosti uvođenja novih/energetski efikasnijih procesa i tehnologija i vode ka smanjenju potrošnje velikih industrijskih potrošača. Ovo će svakako imati pozitivan efekat na smanjenje potrošnje energije.

Takođe, neophodno je:

  • Postaviti za prioritete infrastrukturne mjere energetske efikasnosti kroz obezbjeđivanje sredstava iz državnog budžeta i privlačenje sredstava iz nekoliko izvora (strukturnih fondova, razvojnih kredita, donacija, ESCO principa itd.).
  • Osvrnuti se i realizovati ciljeve smanjenja energetske potrošnje i poboljšati energetsku efikasnost u dugoročnom strateškom okviru kroz ozelenjavanje ekonomije.
  • Da bi se prevazišli problemi i postigle ciljane vrijednosti indikatora koji se odnose na smanjenje gubitaka u vodovodnoj mreži u urbanim sredinama, neophodno je uraditi sljedeće: dovesti opštinski vodovodni sistem na nivo na kojem mjerenje može pravilno da se odradi, ako već nije u tom stanju; u sistemima u kojima su gubici u mreži veći od 30% treba izvršiti pregled primarnih cjevovoda i izmjeriti gubitke, dok bi gubitke u sekundarnoj mreži trebalo otkriti i prepoznate kvarove ukloniti; potrebno je kupiti i instalirati centralni SCADA sistem za daljinsko upravljanje i prikupljanje podataka u svim opštinskim sistemima vodosnabdijevanja, da bi se pratili podaci sa stanica mjerenja (tokovi, pritisak i nivo vode u rezervoarima) na centralnoj kompjuterskoj jedinici; prepoznati i isključiti sve neregistrovane potrošače iz sistema vodosnabdijevanja; rekonstruisati i proširiti vodovodne mreže.
  • Što se tiče domaćinstava priključenih na kanalizacionu mrežu u urbanim sredinama, neophodno je nastaviti započete aktivnosti vezane za proširenje kanalizacionih sistema u pomenutim opštinama u okviru planiranog vremenskog okvira.
  • Kad je u pitanju učešće tretiranih otpadnih voda u odnosu na ukupnu količinu vode u skaldu sa nacionalnim zakonodavstvom, važno je nastaviti započete aktivnosti izgradnje Postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda (PPOV) u gore navedenim opštinama u traženom roku, kako bi ciljane vrijednosti mogle biti dostignute.

1.25 godina
ostaje
do 2015.

1990 2015
Ciljevi
  1. Integracija principa održivog razvoja u politiku i programe zemlje; preusmjeriti gubitak prirodnih resursa
  2. Smanjenje gubitka biodiverziteta, postižući do 2010. godine značajno smanjenje brzine gubitka
    • Udio površine prekrivene šumama i udio ugroženih vrsta
    • Ukupne CO2 emisije, po glavi stanovnika i po $1 GDP (PPP)
    • Utrošak supstanci koje utiču na degradaciju ozonskog omotača
    • Udio ribnjaka u okviru sigurnih bioloških granica
    • Udio ukupnih, korištenih izvora vode
    • Udio morske i kopnene zaštićene površine
  3. Prepoloviti broj osoba koje nemaju održiv pristup pitkoj vodi i osnovnoj higijeni
    • Odnos stanovništva koje koristi napredne izvore pitke vode
    • Udio stanovništva sa pristupom razvijenim sanitarnim postrojenjima
  4. Do 2020. godine postići značajan napredak života najmanje 100 miliona stanovnika sirotinjskih kvartova
    • Udio stanovništva koji žive u sirotinjskim kvartovima