Program za rodnu ravnopravnost IPA 2010

Pregled

One billion rising campaign in Montenegrin Parliament
KAMPANJA „1 MILIJARDA USTAJE“ U CRNOGORSKOM PARLAMENTU

U Crnoj Gori žene nikad nisu imale jednake uslove za ostvarivanje ljudskih prava, kao ni priliku da doprinesu nacionalnom, političkom, ekonomskom, socijalnom i kulturnom razvoju i - samim tim - imaju koristi od ovih mogućnosti. Uprkos činjenici da je sve više žena visoko kvalifikovano i da se njihovo učešće na tržištu rada povećava, žene se i dalje u mnogo manjem broju nalaze na odgovornim pozicijama u politici i biznisu, posebno na najvišem nivou.

Razvoj politika i zakonodavstva posljednjih godina kreirao je povoljan ambijent za bavljenje ovim problemima. Sada je važno osigurati primjenu zakona i politika i kreirati promjene u svakodnevici zena. Ovo će zahtijevati ne samo političku volju, ljudski i finansijski kapacitet i kontinuirano praćenje aktivnosti, već i kulturni transformativni proces u institucijama. Taj proces transformacije treba da obuhvati uklanjanje rodne pristrasnosti iz nacionalnih razvojnih okvira, kao i ugradnju rodne svijesti u šire politike, programe i institucionalne reforme.

 

Opis programa

Program Rodne ravnopravnosti ima za cilj poboljšanje položaja žena u pogledu njihovog ličnog integriteta, ekonomskog napretka i političkog predstavljanja. Poseban cilj programa je jačanje kapaciteta, poboljšanje i unapređenje relevantnih mehanizama i politika. Pored toga, cilj je poboljšanje uslova za sprovođenje Nacionalnog akcionog plana za rodnu ravnopravnost u tri posebne oblasti: nasilje nad ženama i porodično nasilje; političko i ekonomsko osnaživanje žena.

Na širem nivou, Program za rodnu ravnopravnost aktivno doprinosi tekućim aktivnostima Vlade kada je riječ o ispunjavanju obaveza prema EU u procesu pridruživanja, kao što su podrška izradi Nacionalnog akcionog plana za rodnu ravnopravnost 2013. - 2017. koja je u punom skladu s principima i standardima UN i EU.

U okviru Programa sprovedene su određene studije: analize trenutne situacije u relevantnim oblastima, pravnih okvira, institucionalnih osnova, glavnih problema, načina na koji javnost razumije ova pitanja, a obezbijeđene su i preporuke za buduće aktivnosti. Ove studije su postavile osnov za održiv i efikasan sistem zaštite žrtava nasilja u porodici, a povećano je i političko učešće žena i sprovođenje posebnih mjera za njihovo ekonomsko osnaživanje. Na osnovu preporuka ovih studija dizajnirani su programi za jačanje kapaciteta za profesionalce iz ustanova koje se bave nasiljem u porodici, političke partije i žene – potencijalne preduzetnice. Takođe, sprovedena je kampanja za podizanje svijesti sa ciljem mijenjanja stereotipa i podrške razumijevanju javnosti pitanja vezanih za rodnu ravnopravnost.

 

Šta smo do sada postigli?



Naša glavna dostignuća do sada su sljedeća:

1 . U sferi nasilja u porodici podržali smo sprovođenje Zakona o zaštiti od nasilja u porodici, razvoj Protokola o institucijama koje provode Zakon, i potakli uspostavljane multidisciplinarnih timova za borbu protiv nasilja. U tu svrhu organizovali smo edukativne programe za 350 stručnjaka u 21 opštini (od policije i socijalnih centara do zdravstvenih ustanova i nevladinih organizacija), kao i za 90 profesionalaca iz oblasti pravosuđa. Takođe, sproveli smo istrazivanje o percepcijama gradjana u vezi  nasilja nad zenama, te  podstakli proces formiranja besplatne nacionalne  SOS linije za žrtve nasilja u porodici, i stvaranje baze podataka za institucije koje će omogućiti sistematsko praćenje slučajeva nasilja. Sveukupne promjene u domenu borbe protiv nasilja u porodici su pokazale značajne pomake nakon donošenja Zakona o zaštiti od nasilja u porodici i razvoja sistema za njegovu primjenu. Tako je evidentan značajan pad broja registrovanih slucajeva krivicnog djela nasilja u porodici u periodu od 2010 do 2012 godine i to preko 30%, dok se broj prekršajnih prijava višetruko uvećao u posljednjih nekoliko godina tako da smo recimo samo u 2013-toj imali 1130 prijavljenih prekršaja iz domena krivičnog djela nasilja u porodici što je dvostruko vise nego u 2012-toj godini. Kroz Program rodne ravnopravnosti smo stvarali okolnosti i podržali unapređenje i drugih zakonskih rješenja koji su nužni za ustanovljavanje sveukupnog i efikasnog sistema zastite zrtava nasilja, pa je shodno tome važno pomenuti i Zakon o besplatnoj pravnoj pomoći, kao i Zakon o socijalnoj i dječijoj zaštiti.

2 . Program za ekonomsko osnaživanje zena realizovali smo kroz participativni proces relevantnih institucija nevladinih organizacija i lokalnih struktura koje su karakterisali veoma posjećeni i dinamični  sastanci na kojima se raspravljalo o brojnim aspektima politika i praksi u domenu ekonomskog jačanja žena. Naime, u Crnoj Gori žene su izložene različitim barijerama koje rezultiraju   horizontalnom i vertikalnom segregacijom zanimanja na osnovu pula, a koje su nastale prije svega pod uticajem stereotipa u izboru obrazovanja i zanimanja, tradicionalnih rodnih uloga žena, zatim predrasuda, ali i nižim profesionalnim aspiracijama od muškaraca.

U ovoj komponenti Programa smo se fokusirali na pilotiranje multi-institucionalnog pristupa razvoju ženskog preduzetništva i uspjesno pokrenuli preduzetnički potencijal žena u četiri pilot opštine - Cetinju, Kolašinu, Mojkovcu i Pljevljima. U našem pristupu smo lokalneinstitucije podsticali na proaktivan pristup i više razumijevanja za specifičnosti ženskog preduzetništva i biznisa. Ispitali smo njihove potrebe i  ponudili konkretne obrazovne programe kao odgovor uz  ekspertsku pomoć. Kao ključna stvar i u smislu prepreke i u smislu razvojnog potencijala nam se pokazala mreža ili sistem podrške lokalnih institucija preduzetnicama od rane faze razvoja biznis ideja, preko apliciranja za sredstva, do realizacije i daljeg razvoja biznis plana. Kombinovanim pristupom proaktivne lokalne uprave, edukacijama, umrežavanjem i promovisanjem kreirali smo sinergetski efekat među 150 preduzetnica, unaprijedili njihova preduzetnička znanja i vještine od kojih je u konačnom 54 razvilo poslovne planove. Žene iz Kolašina i Mojkovca su dobile finansijsku podršku za realizaciju dijela 34 biznis ideje od Regionalne razvojne agencije Bjelasica, Komovi i Prokletije koji su bili naši partneri na programu uz Biznis centar iz Bara. U Cetinju su preduzetnice osnovale Udruženje preduzetnica dok su dvije od njih registrovale i svoj biznis. 

U istraživanju o zenskom preduzetništvu, kao i toku rada u četiri opštine, mapirali smo probleme i osnovne pretpostavke za dalji razvoj ženskog preduzetništva, te formulisali konkretne preporuke za dalje unapređenje od kojih su samo neke: a) nužno unapređenje ukupnog socioekonomskog ambijenta za razvoj ženskog preduzetništva, b) rodno senzibilisanje svih ključnih aktera za razvoj ženskog preduzetništva kroz edukacije i analize javnih politika sa rodnog stanovišta, c) finansiranje zenskog preduzetništva prilagođeno potrebama preduzetnica kao i d) savjetovanje, mentorstvo i umrežavanje preduzetnica.  Nedostupnost finansijskih sredstva najčešce je navođeni razlog za nedovoljnu preduzetničku aktivnost žena u Crnoj Gori (svega 9,6% preduzetnica). Stoga, nedavno potpisani dogovor Ministarstva ljudskih i manjinskih prava, IRF-a i UNDP-a o zajedničkoj saradnji sa ciljem promocije nove kreditne linije Investiciono razvojnog fonda sa povoljnijim uslovima za žene ohrabruje.

3 . U oblasti političke participacije žena radili smo na tri nivoa i to na: 1) stvaranje zakonskih pretpostavki za veće angažovanje žena u politici; 2) stvaranju uslova i unutar-partijskih mjera za uvođenje rodno osjetljivih politika i konačno 3) na pružanju direktne podrške političarkama u izgradnji kapaciteta i umrežavanju na svim nivoima.

Kao rezultat zajedničkih napora sa partnerima, u okviru ovog projekta, u Izborni zakon je uvedena  afirmativna mjera, tačnije minimalna kvota od 30 % žena na izbornim listama, praćena dodatnim mjerama poput sankcija i tačno utvrđenog rasporeda kandidatkinja na listama. Sveukupne aktivnosti i napori rezultirali su povećanjem broja žena u Skupštini sa 11 % 2010. godine na 18,5% u 2014. godini dok se ozbiljniji pomaci očekuju nakon primjene kvota na nacionalnom nivou, tj nakon opštih izbora koji će se održati u 2016-toj godini. Primjena izbornih kvota na loklanim izborima dala je nešto vidljivije rezultate pa je broj žena u lokalnim skupštinama opština skočio sa prosječnih 5% u 2009-toj na 26% u 2014-toj. Takođe, žene su se unutar svojih političkih partija bolje organizovale, pa kao rezultat danas imamo formirane ženske grupe unutar svih parlamentarnih političkih partija za razliku od perioda prije 2010, kada su samo dvije parlamentarne partije imale zenske grupe. Takodje, značajan broj političkih partija uveo je unutar-partijske kvote u svoje statute, pa danas imamo dvije vladajuće stranke i jednu opozicionu sa statutarnim kvotama. U procesu direktnog osnaživanja političarki intenzivirali smo njihov rad na pitanjima od važnosti za građane do kojih smo došli kroz empirijska istraživanja, pa smo kao rezultat toga imali i formiranje Politickog kluba za borbu protiv nasilja nad zenama dok je tema ženskog preduzetnistva takođe postala važno pitanje i predmet interesovanja političarki. Napori na jačanju kapaciteta političarki krunisani su višegodisnjim programom obuke za trenerice 18 zena iz parlamentarnih političkih partija  koje čine važan resurs za buduće edukativne aktivnosti unutar partija  i rad na daljem javnom zastupanju i unapređenju pitanja učešća zena u političkom životu a posebno na mjestima na kojima se odlučuje. Na kraju, govoreći u brojevima, direktnu korist od ove komponente  projekta imale su sve parlamentarne političke stranke i 167 političarki.

 

Ko finansira program?

Donator

Iznos

Delegacija Evropske unije u Crnoj Gori

USD    920,728

UNDP

USD    101,500

Ukupno

USD 1,022,228

Realizacija sredstava u prethodnim godinama

Decembar 2014 USD 225,000
Decembar 2013 USD 266,570

Decembar 2012

USD 336,000

Decembar 2011

USD 206,662

Pregled projekta
Status:
Aktivan
Datum početka programa:
Januar 2011. godine
Očekivani datum završetka:
Mart 2014. godine
Geografska pokrivenost:
Širom zemlje/Crna Gora
Oblast rada:
Socijalna inkluzija/Rodna ravnopravnost
Menadžerka projekta:
Kaća Đuričković
kaca.djurickovic@undp.org
Tel/fax +382 20 447 466
Partneri:
Odjeljenje za rodnu ravnopravnost – Ministarstvo za ljudska i manjinska prava
Više informacija
www.gendermontenegro.me
Dodatni dokumenti