Zelena budućnost za Crnu Goru


Nacionalni program za legalizaciju uz primjenu mjera energetske efikasnosti - UNDP pruža podršku građanima da legalizuju svoje kuće, kao i da ih istovremeno učine energetski efikasnima bez dodatnih troškova.

U Crnoj Gori, više od 60% ljudi koji žive u siromaštvu stanovnici su sjevernog dijela zemlje, gdje je nezaposlenost dva puta veća nego u centralnom i južnom regionu.

Situacija je takva uprkos činjenici da se na sjeveru nalazi 100% hidropotencijala Crne Gore, 67% obradivog zemljišta, 71% šuma, 70% stoke, sve poznate količine rezervi olova, cinka i ugljena, svi značajni potencijali za održivi turizam tokom cijele godine (što već čini 17% BDP ovog regiona).

Globalna kriza dovela je do pada ekonomije od 6% tokom 2009. godine. Uprkos postepenom oporavku siromaštvo je tokom 2009. i 2010. godine poraslo za 40% (u odnosu na 2008. godinu), a nezaposlenost za 20%. Crna Gora je takođe među zemljama sa najvećim jazom između bogatih i siromašnih u regionu.

Mala i otvorena privreda Crne Gore – koja se oslanja na energetski intenzivne privredne grane – osjetljiva je na sve veći porast cijena resursa. Crna Gora je među najneefikasnijim potrošačima energije i vode u Evropi.

Širenje gradova (procjene broja nelegalnih objekata se kreću od 30.000 do 100.000) i nezakonito uništavanje šuma dodatno opterećuju kvalitet infrastrukture i pružanje usluga na lokalnom nivou, povećavaju izloženost različitim rizicima i narušavaju jedan od glavnih potencijala za konkurentnost Crne Gore - prirodne resurse.

Ekonomski razvoj Crne Gore u potpunosti se oslanja na dinamičnu i zdravu životnu sredinu sa ekonomskim rastom koji zavisi od prirodnih resursa.

Čime se bavimo

Kayaking on the Tara River
Avanturistička trka na rijeci Tari, koja je oragnizovana u saradnji sa UNDP, kao dio naše podrške održivom turizmu u zaštićenim područjima. Foto: UNDP u Crnoj Gori

Unapređujemo transformaciju tržišta ka niskim emisijama štetnih gasova, ekonomiji zasnovanoj na efikasnoj upotrebi resursa, i otpornim  ekosistemima i zajednicama.

UNDP pruža podršku Crnoj Gori u unapređenju transformacije tržišta ka niskim emisijama štetnih gasova, ekonomiji zasnovanoj na efikasnoj upotrebi resursa, i otpornim ekosistemima i zajednicama. Namjera je da se otvore 'zelena' radna mjesta, generiše i sačuva prihod, smanji emisija gasova sa efektom staklene bašte (GHG) i zavisnost od uvoza energije. Ovo obuhvata:   Izradu i praćenje politika, uz pomoć indikatora životne sredine/indikatora održivog razvoja, informacionih i komunikacionih tehnologija i geografskog informacionog sistema (GIS) za prostorno predstavljanje podataka i analize - sa konkretnim naglaskom na obnovljivim izvorima energije, energetskoj efikasnosti, zaštićenim područjima i urbanističkom planiranju;

  • Unapređenje ulaganja u obnovljive izvore energije i efikasnu potrošnju;
  • Osmišljavanje politika i mehanizama za održivo finansiranje za razvoj nisko-karbonskog turizma;
  • Otvaranje 'zelenih' radnih mjesta (održivi turizam, proizvodnja hrane, plaćanje usluga ekosistema) sa fokusom na nacionalnim i regionalnim parkovima, uključujući  prekograničnu saradnju;
  • Izradu lokalnih planova za zaštitu i spašavanje od prirodnih katastrofa.
  • Sanaciju ekoloških crnih tačaka (nasljeđa nekadašnjih rudnika), čime se uklanjaju prepreke za razvoj ekonomije na lokalnom nivou. 

Glavni rezultati

Alt text for image
Avanturistička trka na planini Sinjajevini, koja je organizovana u saradnji sa UNDP, kao dio naše podrške održivom turizmu u zaštićenim područjima. Foto: UNDP u Crnoj Gori


Uz podršku UNDP, Crna Gora je postigla sljedeće:

Vlada sada nudi podsticaje za legalizaciju objekata, uz obezbjeđenje njihove energetske efikasnosti. Akcioni plan već postoji, a očekuje se i skoro usvajanje Zakona o legalizaciji u Skupštini.

Opštine Bijelo Polje, Bar i Žabljak prikupile su i analizirale podatke o prosječnoj potrošnji energije, potencijalnim uštedama i mogućem smanjenju emisija gasova sa efektom staklene bašte za 25 neformalnih domaćinstava.

Vlada je izradila politike i zakone za unapređenje korišćenja obnovljivih izvora energije, uključujući (i) Zakon o koncesijama, (ii) Zakon o energetici; (iii) Uredbu o povlašćenim proizvođačima električne energije i minimalnim zagarantovanim ('feed-in') tarifama, (iv) tendersku proceduru koja je pojednostavljena jer je broj potrebnih koraka sveden na polovinu; (v) tehničku studiju o potrebnim uslovima za povezivanje distribuiranih izvora energije na sistemsku elektro-mrežu.

Zajedno sa građanima, Vlada je izradila platformu za samit Rio+20 o održivom razvoju, na osnovu analize potencijala zemlje za 'ozelenjavanje' ekonomije.

Prvi put u istoriji Crne Gore lokalne vlasti procijenile su rizike od poplava i pripremile planove zaštite i spašavanja u 12 opština. Prototip zaštite i spašavanja zajednice od prirodnih katastrofa sproveden je u opštini Berane, koja je često izložena rizicima ove vrste.

Vlada je usvojila Nacionalnu strategiju za uvođenje biznis klastera do 2016. godine.

Vlada je analizirala ekonomski doprinos zaštićenih područja bruto domaćem proizvodu Crne Gore, kao dio izrade Nacionalnog finansijskog plana. Ekonomske koristi koje sistem zaštićenih područja donosi  crnogorskoj privredi procijenjene su i služe kao osnova za finansijsko planiranje i planiranje upravljanja.

Centar za stručno obrazovanje osmislio je i usvojio dva nova zanimanja u oblasti turizma u prirodi (speleološki vodič i vodič za kajak i kanu na moru).

Crnogorski univerziteti osnovali su obrazovne programe za upravljanje zaštićenim područjima i ruralni razvoj.

Zajedno sa Opštinom Mojkovac, sanirano je jalovište, izgrađen sistem zelene tehnologije za prečišćavanje vode iz potoka Žuta Prla, i pripremljen je Akcioni plan za sanaciju bivšeg prerađivačkog postrojenja.